Sabah uyanır uyanmaz yatağını askeri üs nizamında katlayan, iş yerinde milimetrik kaymalar gördüğünde istemsizce kaşı seğiren o kusursuzluk abideleri sonunda sahnede! Zodyak’ın en evhamlı, en detaycı ama bir o kadar da hayatı organize etmekten keyif alan Başak burcu erkeği, elinde Excel tablosu, dezenfektan mendili ve kimsenin istemediği ama mutlaka ihtiyaç duyacağını düşündüğü acil durum planıyla aramızda yerini alıyor. Ortalığı toparlamakla ömrünü çürüten, bir işin “idare eder” haline tahammül etmekte zorlanan ve çevresindeki insanların yaptığı hataları fark etme konusunda insanüstü bir yeteneğe sahip olan bu adamın zihni, sanki günün yirmi dört saati kalite kontrol departmanında çalışıyor. Çorap çekmecesinden ilişkisine, market alışverişinden tatil planına kadar her şeyin bir yöntemi, sırası ve mümkünse daha iyi yapılabilecek başka bir şekli vardır. Sorun da zaten burada başlar. Çünkü bazen hayatı düzeltmeye çalışırken hayatın kendisini kaçırabilir.
1. Detayların İçinde Boğulurken Hayatın Büyük Resmini Kaçıran Profesyonel Evham Uzmanları
Başak erkeğinin radarına takılmayacak ayrıntı bulmak neredeyse imkânsızdır. Gömleğin yakasındaki küçücük bir simetri bozukluğu, mutfak tezgâhında unutulmuş tek bir su damlası, masanın üzerinde gereksiz duran bir kâğıt veya yanlış hizalanmış bir sandalye onun gözünden kaçmayabilir. Siz “Kim görecek bunu?” dersiniz; o görmüştür bile. Hem de siz daha fark etmeden on dakika önce. Mesele yalnızca temiz ve düzenli olması da değildir. Başak erkeği bir şeyin daha iyi yapılabileceğini gördüğü anda zihninde otomatik olarak bir düzeltme programı açar. Kahvenin nasıl hazırlanması gerektiğinden işin hangi sırayla yapılmasının daha mantıklı olduğuna kadar her konuda bir optimizasyon fikri vardır. İşin komik tarafı, bazen gerçekten kimsenin önemsemediği bir ayrıntıya öyle büyük bir anlam yükler ki siz “Alt tarafı peçete yamuk duruyor” derken onun için bu artık düzenin çöküşünün ilk işareti haline gelmiştir. Bu kadar detaycı olmak iş hayatında büyük avantaj olabilir, günlük hayatta ise insanın kendi sinir sistemini yorabilir. Bazen bırakmak gerekir. Başak erkeği bunu bildiğini söylese de uygulamada biraz zorlanabilir.
2. Eleştiri Yapmayı Sanat Zanneden ama Kendi Eleştirilince Dünyayı Yıkacak Gibi Bakanlar
Başak erkeği yardım etmek isterken bazen karşısındaki insanın psikolojik danışmanı değil, kalite kontrol memuru gibi davranabilir. Saçınızın şekli, kullandığınız kelime, yaptığınız iş, sofrayı hazırlama biçiminiz, hatta kahveye attığınız şeker miktarı bile onun gözünde geliştirilebilir bir noktaya sahiptir. “Şunu böyle yapsan daha iyi olur” cümlesini o kadar sık kullanabilir ki bir süre sonra gerçekten tavsiye mi veriyor, yoksa sizin hayatınız için gizli bir proje yönetiyor mu anlamak zorlaşır. Üstelik bunu çoğu zaman kötü niyetle yapmaz. Onun kafasında düzeltmek, ilgilenmekle aynı şeydir. Fakat karşısındaki insan her zaman bu sevgiyi aynı şekilde algılamaz. Hele bir de kendisine “Sen de biraz fazla eleştiriyorsun” derseniz, ortamdaki hava birkaç derece değişebilir. Çünkü başkasının hatasını görmek konusunda oldukça cömert olan Başak erkeği, kendi yaptığı bir hatanın masaya yatırılmasından pek hoşlanmayabilir. O da sonuçta insandır; fakat bazen bunu en son kendisi hatırlar. Kendisini savunurken yaptığı açıklamalar da ayrı bir olaydır. Siz “Burada hata yaptın” dersiniz, o size hatanın nasıl o noktaya geldiğini anlatan yirmi dakikalık teknik sunum yapabilir.
3. İlişkilerde Romantizm Değil, Adeta ISO 9001 Kalite Belgesi Arar Gibi Gezenler
Başak erkeğinin aşk dili çoğu zaman şiir değil, çözümdür. “Seni çok özledim” demek yerine arabanızın yağ bakımını hatırlayabilir. Siz hastaysanız romantik mesajdan önce eczaneden ne almanız gerektiğine bakabilir. Evde bozulan musluğu tamir eder, bir işi sizin yerinize organize eder ve bunu yaparken de “Ben zaten senin için yaptım” diye ayrıca açıklama gereği duymayabilir. Yani sevgisini gösterir ama onun sevgisinin içinde romantizm kadar pratiklik de vardır. Sorun şu ki bazen partneri çiçek beklerken Excel tablosu alabilir. Üstelik bunu neden romantik bulmanız gerektiğini anlamayabilir. “Bak, bütçeyi düzenledim; gelecek ay daha rahat ederiz.” Evet, düşünceli. Ama insanın doğum gününde biraz da pasta görmek istemesi mümkün. Başak erkeği ilişkide güvenilir olabilir, sözünü tutar ve ayrıntıları unutmaz; fakat fazla analiz ettiği zaman ilişkinin doğal akışını da öldürebilir. Her şeyi kontrol etmeye çalışmak, aşkı bir bakım sözleşmesine çevirebilir. Sevgilisinin her davranışına neden-sonuç ilişkisi aramayı bıraktığında ilişki biraz daha nefes alacaktır.
4. Spontane Plan Yapmak Onlar İçin Yasal Olarak Suç Sayılmalıdır
Başak erkeğine “Hadi bu akşam bir yere gidelim, nereye gideceğimizi yolda düşünürüz” dediğiniz anda onun yüzündeki o kısa süreli boşluğu görmek mümkündür. Çünkü spontane kelimesi bazı insanlarda heyecan yaratırken Başak erkeğinde hafif bir sistem arızasına yol açabilir. Seyahat yapılacaksa otel belli olmalı, yol güzergâhı kontrol edilmeli, hava durumu bakılmalı, mümkünse yakınlarda bir hastane de bulunmalıdır. Bavul hazırlanırken “Belki lazım olur” denilerek alınan eşyaların miktarı giderek büyür ve sonunda yanınızda bir haftalık tatil için küçük çaplı afet hazırlığıyla seyahat ettiğinizi fark edebilirsiniz. Üstelik planın bozulmasından da pek hoşlanmaz. Uçak iki saat rötar yaptı diye havaalanında oturup “Neyse, olur böyle şeyler” diyebilen bir Başak erkeği henüz keşfedilmemiş olabilir. Çünkü onun huzuru, bir şeylerin kontrol edilebilir olmasıyla doğrudan bağlantılıdır. Yine de planlı olmak her zaman kötü değildir. Sorun, planın hayatın önüne geçmesidir. Bazen gerçekten en güzel anlar, hiçbir Excel tablosunda yazmayan şeylerden çıkar. Başak erkeğinin bunu kabul etmesi biraz zaman alabilir.
5. Duygularını Kafasında Kırk Kere Evirip Çevirip Asla Dışarı Yansıtmayanlar
Başak erkeği duygularını doğrudan yaşamak yerine önce anlamlandırmaya çalışabilir. Bir şey canını sıkmıştır ama hemen “Üzüldüm” demez. Önce neden üzüldüğünü düşünür, sonra bunun mantıklı bir sebep olup olmadığını sorgular, ardından karşı tarafın gerçekten ne demek istediğini analiz eder ve en sonunda bütün bu düşüncelerden yorulup sessizleşebilir. Dışarıdan bakınca son derece sakin görünür. İçeride ise küçük çaplı bir kurul toplantısı devam etmektedir. Bu durum özellikle ilişkilerde karşı tarafı zorlayabilir çünkü Başak erkeği bazen ne hissettiğini söylemek yerine karşısındaki insanın kendiliğinden anlamasını bekleyebilir. Siz “Bir sorun mu var?” dersiniz, “Yok” der. Yüz ifadesi ise açıkça vardır. Kırılmıştır ama bunu anlatmak yerine içine atmayı seçebilir. Sonra bir gün daha önce söylediğiniz bir cümleyi hatırlatır ve siz “Bunu hâlâ mı düşünüyorsun?” diye kalırsınız. Evet, düşünüyordur. Hatta muhtemelen o cümlenin üç ayrı analizini yapmıştır. Bu yüzden Başak erkeği için duyguları bastırmak yerine zamanında konuşmak çok daha sağlıklı olur. Çünkü insanın içinde tuttuğu her şey bir süre sonra dosyalanıp arşive kaldırılmıyor; bazen yıllar sonra yeniden önünüze geliyor.
6. Sağlık Konusunda Her An Google'dan Teşhis Koymaya Hazır Gizli Hipokondriyaklar
Başak erkeğinin bedensel bir belirtiyi görmezden gelmesi her zaman kolay değildir. Küçük bir sızı, hafif bir baş ağrısı veya birkaç gündür geçmeyen bir belirti varsa “Geçer” deyip bırakmak yerine bunun nedenini araştırmaya başlayabilir. Bir süre sonra internet aramalarında kendisini tıp ansiklopedisinin ortasında bulması mümkündür. Sabah sadece hafif bir boğaz ağrısı vardır, akşam üç farklı hastalığın belirtilerini okuyordur. Sağlıklı beslenme, hijyen ve yaşam düzeni konularında da gereğinden fazla hassas olabilir. Sebzenin nereden geldiğini, suyun ne kadar temiz olduğunu, ürünün içindekileri ve kullandığı şeyin son kullanma tarihini kontrol etmesi gayet normaldir. Fakat bazen bu dikkat hali hayatı kolaylaştırmak yerine zorlaştırır. Bir yemeğin içinde ne olduğunu düşünmekten yemeğin kendisini yiyemez hale gelmek, her belirtiyi ciddi bir hastalık ihtimaliyle eşleştirmek veya çevresindeki herkesi kendi sağlık kurallarına uydurmaya çalışmak biraz yorucu olabilir. Başak erkeği sağlığını önemser; bunda sorun yok. Sorun, bazen sağlıklı yaşamakla sağlık konusunda sürekli endişe etmek arasındaki çizginin birbirine karışmasıdır.
7. Güvenilirliğin Zirvesi: Söz Verdiğinde Dünyayı Yerinden Oynatan O Gizli Kahramanlar
Bütün bu eleştirilerin yanında Başak erkeğinin hakkını teslim etmek gereken çok güçlü bir tarafı vardır: Güvenilirlik. Bir konuda size söz verdiyse çoğu zaman o işi gerçekten yapar. Üstelik bunu sadece “Tamam, hallederiz” diyerek bırakmaz; ayrıntısını düşünür, planlar ve gerekiyorsa sonuna kadar takip eder. Kriz anında ne yapılacağını bilemeyen insanlar arasında Başak erkeğinin bir anda dosyayı eline alıp işleri sıraya koyması mümkündür. Kim aranacak, ne alınacak, nereye gidilecek; hepsini bir şekilde çıkarır. Arkadaş grubunda herkes panik yaparken onun “Tamam, önce şunu çözelim” demesi bundan kaynaklanır. Bazen bu hali emir komuta düzenine biraz fazla yaklaşabilir ama en azından ortada bir çözüm vardır. Başak erkeği sevdiği insanlara yardım etme konusunda laftan çok eyleme inanır. Sizin için hazırlık yapar, işinizi kolaylaştırır, ihtiyacınız olan şeyi hatırlar. Bunu romantik bir jest gibi sunmaz. Zaten onun tarzı da bu değildir. O, sevgisini çoğu zaman sessizce iş yaparak gösterir. Sadece yardım ederken size nasıl yapmanız gerektiğine dair küçük bir eğitim programı açmasın, yeter.
8. Kusursuzluğu Ararken Kendi Mutluluğunu Unutan Yorgun Mükemmeliyetçiler
Başak erkeğinin en büyük mücadelesi belki de başkalarıyla değil, kendi kafasındaki standartlarla yaşamasıdır. Bir işi ne kadar iyi yaparsa yapsın, gözü çoğu zaman eksik kalan yüzde birlik bölümde olabilir. Başarılıdır ama “Şurası daha iyi olabilirdi” der. Güzel bir ev düzenlemiştir ama bir çekmece istediği gibi değildir. İşi bitmiştir ama ertesi gün neden daha hızlı yapamadığını düşünür. Bu durum uzun vadede insanı yorabilir. Çünkü kusursuzluğu hedefledikçe iyi olan hiçbir şey yeterince iyi gelmemeye başlar. Başak erkeğinin bazen kendisine de başkalarına gösterdiği hoşgörüyü göstermesi gerekir. Her şeyin kusursuz olması gerekmiyor. Bir gömlek biraz kırışık kalabilir, masa biraz dağınık olabilir, tatilde programın biri değişebilir ve dünyanın sonu gelmez. Asıl mesele, bütün bunlar olurken hayatın tadını kaçırmamaktır. Başak erkeği kontrol panelinden elini biraz çekebildiğinde aslında son derece keyifli, komik ve güven veren bir adama dönüşebilir. Çünkü bütün o hesap kitap, düzen ve eleştirinin altında hayatı gerçekten iyi kurmak isteyen biri vardır. Sadece bazen “iyi” ile “kusursuz” arasındaki farkı hatırlaması gerekir. Yoksa hayatı düzenlerken kendisini de fazla sıkı bir klasöre kaldırabilir.